Telefoon aftappen gebeurt dagelijks

Het afluisteren van telefoons en internet gebeurt overal ter wereld op grote schaal. Inlichtingendiensten luisteren telecommunicatie af met behulp van satelliet ontvangers zoals het Echelon netwerk.

Het Europees parlement heeft in een onderzoek naar het Echelon netwerk geconcludeerd dat Echelon bestaat en adviseert de Europese lidstaten om het gebruik van cryptografie te bevorderen zodat bedrijven en burgers tegen het afluisteren worden beschermd.
In Nederland heeft het tappen een grote omvang aangenomen. In 1998 tapte de Nederlandse politie 10.000 telefoons waarvan 7000 GSMs en 3000 gewone telefoons. Dat is meer dan in landen zoals Groot-Brittannië en zelfs de VS.
Nederland loopt ook voorop met het aftappen van internet. Sinds eind 1998 zijn alle internetproviders (ISP's) wettelijk verplicht om hun netwerken aftapbaar te maken. De ISPs moeten het verkeer van afgetapte gebruikers rechtstreeks afleveren bij de politie.

Na een procedure van bijna drie jaar en een uitspraak van de bestuursrechter heeft het ministerie van Justitie een document openbaar gemaakt met aftapcijfers. Bits of Freedom was in juli 2000 begonnen aan een procedure Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) om cijfers te krijgen over het justitieel aftappen in de jaren negentig. Cijfers waren al bekend over 1993 en 1994. Uitgelekte cijfers over 1998 wezen op een explosieve toename in de tweede helft van de jaren negentig. Om meer zicht te krijgen op de toename van het aftappen en de redenen daarvoor, besloot Bits of Freedom alle cijfers op te vragen.

Het ministerie heeft de zaak zo lang mogelijk gerekt en steeds volgehouden dat de overheid niet wist hoeveel zij aftapte en dus ook geen cijfers of documenten openbaar kon maken. Pas nadat Bits of Freedom bij de rechter aangaf in welke brief de cijfers werden genoemd, liet minister Donner weten: "Inmiddels heb ik de brief waarover u gedurende de onderhavige procedure steeds heeft gesproken achterhaald."

Uit de brief blijkt dat de gezamenlijke politie tapkamers in 1998 in totaal 10.000 nummers hebben afgetapt, waarvan 3.000 vast en 7.000 mobiel. Cijfers over andere jaren zijn niet bekend gemaakt. Uit antwoorden op Kamervragen van Marijke Vos van GroenLinks naar aanleiding van de procedure van Bits of Freedom blijkt dat de minister ook in de toekomst geen centrale registratie wil bijhouden van tapcijfers. Overigens zijn er slechts een beperkt aantal politie tapkamers waarvan de cijfers moeten worden opgeteld om jaartotalen te verkrijgen.

Bron: bits of freedom

De Verenigde Staten tappen stelselmatig al het Europese telefoon-, fax- en e-mailverkeer af. Via een netwerk van satellieten luistert de tot voor kort geheime Amerikaanse National Security Agency (NSA) Europa af.

Deze bevindingen staan in een rapport dat in opdracht van het Europees Parlement werd opgesteld. Het rapport, getiteld An Appraisal of Technologies of Political Control, waarschuwt voor onopgemerkt misbruik van moderne informatie- en communicatietechnologieën. Deze ontwikkelen zich zo snel dat de politiek er absoluut geen zicht op heeft, aldus het rapport.

Politici, burgers, vakbonden en bedrijven worden massaal afgeluisterd en bespioneerd. Behalve de Amerikaanse houden ook andere 'niet-Europese' geheime diensten zich hiermee bezig. Het rapport, dat deze niet-Europese geheime diensten niet nader specificeert, spreekt van een ,,wereldwijde bewakingsmachinerie''.

Het is voor de eerste keer dat het bestaan van het Amerikaanse elektronische spionagesysteem ECHELON in een rapport wordt bevestigd. ECHELON is volgens het rapport niet opgezet voor militaire doeleinden, maar om burgers, politici, vakbonden en bedrijven te bespioneren. Het systeem is ontworpen om enorme hoeveelheden gegevens te analyseren. Met behulp van intelligent agents, de zogeheten slimme computerprogramma's, wordt op bepaalde trefwoorden naar informatie gezocht, aldus het rapport.

Het rapport werd geschreven in opdracht van het directoraat-generaal Onderzoek van het Europees Parlement. Aan de studie, die uitkwam onder de verantwoordelijkheid van de Omega Foundation, werkten diverse Britse, Duitse, Amerikaanse en Australische hoogleraren en politici mee.

Het rapport waarschuwt voor het gebruik van geavanceerde computertechnologieën als neurale netwerken en kunstmatige intelligentie door veiligheidsdiensten. De vrijheid van de burger kan volgens het rapport door zulke technologieën op ondemocratische wijze ingeperkt worden. De technologieën zijn zo krachtig dat het hele leven van burgers in de gaten gehouden kan worden. Hoewel opsporing zonder verdenking in de meeste lidstaten van de Europese Unie verboden is, waarschuwt het rapport voor het gebruik van gegevens die via moderne bewakingstechnologieën zijn verkregen. Politie en justitie zullen ze waarschijnlijk ondanks een verbod toch gebruiken.

Het rapport raadt het Europees Parlement aan om aan te dringen op regelgeving die het gebruik van allerlei geavanceerde digitale afluisterapparatuur en computerprogramma's aan banden legt.

Wanneer moet ik voldoen aan de aftapverplichting?
Als u een aanbieder bent van openbare telecommunicatienetwerken en -diensten mag u volgens artikel 13.1 Telecommunicatiewet de netwerken en diensten uitsluitend beschikbaar stellen aan gebruikers als de netwerken en diensten aftapbaar zijn.

Wat is de LIO?
De LIO is de Landelijke Interceptie Organisatie. Alle regionale politiekorpsen hebben nog een eigen tapkamer. Binnen het project herziening tapkamers worden deze gefuseerd zodat er slechts drie tapkamers overblijven waar de politie gebruik van maakt. Voor het beheer van deze drie tapkamers is de LIO verantwoordelijk. De drie tapkamers worden gebruikt voor internet- en telefoontaps.

Wie zijn ‘behoeftestellers’?
Behoeftestellers zijn bevoegde autoriteiten zoals Justitie, de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) en Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD).